Монголын албан тушаалын хуучин нэрс

Миний сайн анд Баярсайханы бичсэн нэг номоос олон сонирхолтой санаа төрснийг энд тэмдэглэн хуваалцахыг бодов.

Төрийн яаманд ажиллаж байсан түшмэлийн зэрэг дэвийг Тайш, Тайфу, Тайбуу гэдэг гэнэ. Зүйрлэвэл:

• Төрийн нарийн бичгийн дарга - Тайш
• Газрын дарга - Тайфу
• Хэлтсийн даргыг - Тайвуу
• Тасгийн даргыг - Тайшуу
• Тамгын газрын даргыг - Зайсан

гээд яамны олон "мэргэжилтэн"-ийг Шуувин гэдэг байжээ. Үүнийг хэтэрхий хятад маягтай гэж шүүмжилбэл, Богд хаант засгийн үед хэрэглэж байсан заавар бас байна.

• Төрийн нарийн бичгийн дарга - Төрийн шадар
• Газрын дарга - Эрхин
• Хэлтсийн дарга - Ахлан
• Тасгийн дарга - Дэс
• Тамгын газрын даргыг - Зайсан

гээд яамны олон "мэргэжилтэн"-ийг Бичээч гэж болох юм.
Одоо бидний "туслах" гээд байгаа албан тушаалыг өмнө нь "хиа", "дэмч" гэдэг байсан бололтой.
Орон нутагт:

• Аймаг: Хан захирна
• Хошуу: Ноён захирна
• Сум:    Занги захирна.

байжээ.

Сумыг занги ганцаараа захирч байсангүй. Хажуудаа "хүнд" гэдэг туслагчтай байсан нь одоогийнхоор бол "цагдаагийн дарга", "мөрдөн байцаагч"-ийн үүрэг гүйцэтгэдэг: 

• хүндийн доор 
• туслагч, 
• томь (цэрэг захирагч), 
• гавуу (цагдаа/цэрэг ахлагч), 
• хуяг (цагдаа), 
• тахар (зарлага) зэрэг албаттай байв.